Je bent hier:
Home > Visuele handicap > Ervaringen en meningen > Jeugdblind of op latere leeftijd blind geworden?

In de gezondheidszorg wordt met een aangeboren visuele handicap een visuele beperking bedoeld die voor het vijfde levensjaar optreedt. Er wordt er dan dus vanuit gegaan dat mensen die voor hun vijfde blind of slechtziend zijn geworden, geen effect ondervinden van het feit dat ze vroeger konden zien. Dat is niet geheel juist. Onderzoek wijst uit dat kinderen die door retinoblastoom (netvlieskanker) blind zijn geworden, vaak in de peutertijd, betere oriëntatie hebben dan andere blinde kinderen. Of dit ermee samenhangt dat ze vroeger hebben kunnen zien, is echter niet zo duidelijk en de mensen met deze oogaandoening die ik ken, zeggen zich ook niet te kunnen herinneren dat ze ooit konden zien. Toch is het wel vaak zo dat kleuters en oudere peuters die slechtziend of blind worden, hier tenminste in die tijd wel door beïnvloed worden.

Van mensen die op latere leeftijd - in de puberteit of volwassenheid - blind of slechtziend worden, wordt vaak gezegd dat ze een voordeel hebben, omdat ze vroeger hebben kunnen zien. Ik heb zelf nooit goed gezien, maar ik kan voor mij zeggen dat het inderdaad wel een voordeel is om bijvoorbeeld kleuren te kennen, die niet in non-visuele termen uit te drukken zijn. Ook vind ik het handig om me een beeld te kunnen vormen bij dingen die moeilijk te beschrijven zijn, maar ik heb natuurlij niet zo'n gedetailleerd beeld van mensen. Hoe mensen gezichten herkennen, zegt me bijvoorbeeld niks, behalve dat sommige mensen een bril hebben, blond haar of iets dergelijks.

Aan de andere kant zijn blinden en slechtzienden die hun visuele handicap al vanaf jongs af aan hebben, dit gewend. Ze weten niet wat ze missen. Ik denk dat het inderdaad wel een voordeel is, gegeven dat ik het zelfs soms moeilijk vond om om te gaan met verminderend visus, terwijl ik altijd zeer slechtziend geweest ben. Het lijkt me dan echt erg moeilijk om te leren om te gaan met blindheid of slechtziendheid, als je vroeger normaal hebt kunnen zien.

Een ander groot voordeel van jeugdblind zijn, is dat je de alternatieve technieken als braille en het gebruik van de witte stok niet meer op latere leeftijd hoeft te leren. Dat wordt altijd lastiger naar mate je ouder wordt. Bovendien is een alternatieve techniek denk ik ook makkelijker te accepteren als het "gewoon" is, zoals wanneer je ermee opgegroeid bent. Tegenwoordig leren jeugdblinden al vanaf de kleutertijd of eerder met een witte stok lopen er wordt braille op dezelfde manier gegeven als zwartdruk voor ziende kinderen.

Opvoeding speelt natuurlijk wel een rol in hoe een jeugdblinde hiermee omgaat. Sommige ouders vinden het moeilijk te accepteren dat hun kind blind of slechtziend is, en dat beïnvloedt natuurlijk ook de manier waarop het kind op zijn of haar blindheid reageert. Ook zullen de ouders het kind moeten aanmoedigen om de alternatieve technieken te leren, waarmee hij of zij bijna alles kan doen wat een ziende kan. Aan de andere kant kan ik me zo voorstellen dat je als laatblinde misschien wel allerlei vooroordelen tegenover blinden hebt opgedaan, waar je mee geconfronteerd wordt als je zelf blind wordt.

Al met al denk ik dat er aan zowel blind geboren zijn als op latere leeftijd blind worden voor- en nadelen zitten. Je persoonlijkheid en de manier waarop je omgeving reageert, hebben natuurlijk ook invloed.

Voor ervaringen met dit onderwerp van iemand die op latere leeftijd blind werd, kun je de mening van Kim van Iersel lezen.